ABOUT
CATS
TAGS
PAST
LINKS
POSTS
CODES
TEMP
عروسکِ کوکی
همین طورهاست که مدام باید نوشت، قمار است این کار، برد هم ندارد، ولی چاره‌ای هم جز همین چیدن و باز چیدن نیست
خانه روشنان - هوشنگ گلشیری
22:20جمعه پنجم تیر ۱۳۹۴لیلی

گفت وقتی مادرش را از دست داد، نتوانست گریه کند. گریه نکرد تا وقتی تابوت را دید. خانوادگی با هم رفته بودند تابوت را خریده بودند و گذاشته بودند پشت یک وانت‌بار و خودشان تک‌تک دور تابوت نشسته بودند. پرسیدم که چرا بزرگ‌ترها گذاشتند بچه‌ی هشت ساله بنشیند پشت ماشین کنار تابوت؟ نمی‌دانست چرا. یادش نبود. فکر کردم شاید کسی را نداشتند. شاید آیین‌شان بوده. گفت به تابوت که نگاه کرده، زده زیر گریه. تازه انگار فهمیده بوده ماجرا چیست. گفت گریه می‌کرده که برادر بزرگ‌ترش گفته:«برای چه گریه می‌کنی؟ توی این تابوت که چیزی نیست.» پرسیدم برادرش چند سال ازش بزرگ‌تر است؟ گفت:«یک سال.» 
فکر کردم به یک تصویر. یک خانواده شامل شش هفت نفر از اعضا پشت یک وانت‌بار، نشسته‌اند دور یک تابوت خالی. دو پسربچه‌ی هشت ساله و نه ساله و شاید خواهر کوچک‌شان هم نشسته‌اند میان آدم‌بزرگ‌ها. پسرک هشت ساله خیره شده به تابوت و فهمیده مادر جوان بیست و پنج‌ساله دیگر نیست. پسرک هشت ساله گریه کرده و پسرک نه ساله گریه را برای تابوت خالی بی‌دلیل دیده، گفته که گریه کردن ندارد. وانت‌بار برای خودش توی سکوت حرکت می‌کرده. 
توی دلم به خودم پوزخند زدم که قضاوت‌هام گاهی کاملن مأیوس‌کننده است. که باید به قصه‌ی پنهان آدم‌ها ایمان آورد، حتا اگر آن آدم‌ها جنگ و فقر و تحریم و جهان سوم را از سر نگذرانده باشند.


21:50جمعه پنجم تیر ۱۳۹۴لیلی

خوابم نمی‌برد. تقلا می‌کردم. یا اگر می‌برد، توی خواب هشیارتر بودم انگار. کلنجار می‌رفتم با هزاران نفر که انگار داشتند توی دهلیزهای سرم هزاران سوال هم‌زمان می‌پرسیدند و من جواب یکی را هم نمی‌دانستم. نوبت به هر کدام که می‌رسید، تا می‌آمدم چیزی بگویم، بعدی به جاش می‌نشست. گیج و منگ، جسم‌ام انگار از این جنگ خسته باشد، نشستم روی تخت.خیره شده به تاریکی.نمی‌دانم چه شد که توی تاریکی رفتم سراغ همان قفسه‌ی نصفه و نیمه‌ای که در غربت از کتاب‌هام ساخته‌ام. «کریستین و کید» را برداشتم و توی تاریکی با روشنایی گوشی موبایلم یک صفحه را باز کردم و شروع کردم به خواندن. نفهمیدم چه‌طور شد که لحظه‌ای دیدم صداهای توی سرم خاموش شده‌اند و منم که دارم بلند بلند کلمات را می‌خوانم. دیدم که با وجود این همه دوری، با وجود فاصله از روزهای گذشته که بی‌وقفه می‌خواندم، با وجود آن همه حیرانی و سرگردانی آن شب، با وجود تنهایی که خوب خودش را آوار کرده بود، هنوز ادبیات نجات‌بخش‌ام است. با دانستن حقیقتی که یکهو توی تاریکی جان‌ام را روشن کرده بود، اشک می‌ریختم. مثل مرده‌ای که یکهو دریافته هنوز زنده است. مثل تشنه‌ای دل به سرا‌ب‌باخته که یکهو می‌بیند این سراب آخر، سراب نبود، آب بود، خودِ خودِ آب بود.


19:53دوشنبه یکم تیر ۱۳۹۴لیلی

چه دوری‌ای بود. دلم برات رفت عروسک جان. به پای تو ماندن، یعنی حماقت. اما چه کنم که عقل‌ام ناقص است. چه کنم که سخت دل می‌کنم. 


8:11جمعه چهارم اردیبهشت ۱۳۹۴لیلی

پرسیدم که از کی گیاه‌خوار شده. گفت از وقتی به دنیا آمده. خندیدم که:«پس سنت خانوادگی‌ست.» سر تکان داد که آره. همگی گیاه‌خوارند. او هم تا به حال گوشت نخورده و نمی‌داند چه طعمی دارد. به شوخی پرسید:«تو از کی گوشت می‌خوری؟» من هم خنده‌کنان گفتم که:«از اواسط کودکی شروع کردم.خیلی هم از انتخاب‌ام راضی‌ام!» گفت که از کافئین هم چشم پوشیده. حتا شکلات‌هایی را که توش کافئین دارد، نمی‌خورد. همین‌طور که بیشتر از عادت‌های غذایی‌اش می‌گفت، اضافه کرد که البته مشروب هم نمی‌خورد. به نظر دوستان‌اش خیلی آدم عجیب و غریبی‌ست. فکر کردم که چه دنیای خوبی. می‌توانی هر جوری که دوست داری زندگی کنی و کسی ازت نمی‌پرسد که چرا. من اما چون از جغرافیایی آمده‌ام که همه می‌پرسند چرا، پرسیدم که:«چرا مشروب نمی‌خوری حالا؟ این که دیگر ربطی به سلامتی و این‌ها ندارد. دارد؟» گفت که مادرش وقتی خیلی بچه بوده، مرده. مادرش مذهبی بوده و او با وجود این‌که هیچ مذهب به خصوصی ندارد، دوست دارد جوری زندگی کند که مادر ازش راضی باشد یا خیال کند که راضی‌ست. دلیل‌اش کاملن شخصی‌ست و باعث می‌شود احساس نزدیکی به مادرش داشته باشد. مادری که هیچ شناخت به خصوصی هم ازش ندارد. غمگین شدم اما خیلی سریع خواستم حرف را عوض کنم. پرسیدم که زندگی بدون شکلات؟ مگر می‌شود؟ این چه عذابی‌ست آخر؟ گفت که برای او سخت نیست. چیزی را که هیچ‌وقت طعم‌اش را نچشیده، نمی‌شناسد، دل‌تنگ‌اش هم نمی‌شود، دل‌اش نمی‌خواهد اصلن. فکر کردم که خب، همین است اصلن، راست می‌گوید. چیزی که هیچ‌وقت توی دست‌هات نبوده را مگر می‌شود از دست داد؟ حالا چه طعم خوب شکلات باشد، چه خیلی چیزهای دیگر.


1:39جمعه چهارم اردیبهشت ۱۳۹۴لیلی

کاش می‌شد. اگر می‌شد که این حال‌ات را می‌نوشتم. اگر می‌شد که این حال‌ام را می‌نوشتم. اگر کلمه داشتم، شاید می‌شکافتم این احساسات تو در توی بی‌سرانجام را که شکل کلافی شده سردرگم. شاید و شاید فقط آن‌وقت می‌شد که دوباره از نو ببافم. از نو تصویر بسازم. 

کاش می‌شد این جداافتادگی را معنایی براش یافت. که خالی‌ام این روزها از تو. که تو خالی‌ای از من. که دارم پر از احساسات تازه‌ای می‌شوم که دوست‌شان ندارم اما چه کنم که دارند پیدا می‌شوند، چه کنم که دورم و در این دوری، آدم دوباره تنها می‌شود. 

کاش می‌شد عشق را می‌نوشتم. کاش می‌شد بی‌عشقی را می‌نوشتم. کاش می‌شد کلمه داشتم. 


19:35جمعه بیست و هشتم فروردین ۱۳۹۴لیلی

وقتی دوری، وقتی فاصله گرفتی از جغرافیات، یک اتفاقی که می‌افتد این است که خاطرات مدام کم‌رنگ و کم‌رنگ‌تر می‌شوند. یعنی کافی‌ست به خود بیایی و ببینی آخرین باری که رفته‌ای به شهر پدری، آخرین باری که مثلن خانواده‌ات را دیده‌ای آن‌قدرها نزدیک نیست دیگر. حافظه‌ی انسان هم مثل همان شعله‌ای‌ست که وقتی رهاش کنی، وقتی همه‌ی چوب را بسوزاند، دیگر کم‌سوتر و کم‌سوتر می‌شود. برای همین دست می‌زنی به بازسازی خاطرات، حتا خاطرات پیش پا افتاده که آن وقت‌ها، وقت زندگی‌ کردن‌شان، فکرش را هم نمی‌کردی روزی نیاز پیدا می‌کنی به یادآوری‌اش. 
این تجربه شاید البته کاملن شخصی باشد. شاید برای خیلی‌ها در غربت این اتفاق نیفتد. ولی من وقتی حالم خوب نیست، وقتی به معنای واقعی کلمه «حال» یا «زمان حال» خوبی ندارم، به گذشته پناه می‌برم، به تخیل آن‌چه در گذشته بوده، آدم‌های گذشته‌ام، مکان‌های گذشته‌ام و نهایتن خودم در گذشته. همین «نوستالژی» که می‌گویند شاید از همین‌جا سرچشمه می‌گیرد. وقتی تو در زمان حال، چیز یا چیزهایی کم داری، گذشته برات حسرت می‌آورد و تکرار این قصه که تو دیگر به گذشته بازنمی‌گردی. هر چند شاید خود گذشته هم چیز دندان‌گیری نداشته به وقتی که باید. 
خلاصه بگویم، این روزها دارم در گذشته می‌چرخم. خودم را، خود حالام را می‌گذارم در موقعیت‌های گذشته، از دانشگاه و در برابر دوستانم، استادهام بگیر تا موقعیت‌های جدی‌تر. خودم را می‌بینم که ایستاده‌ام در زمان و مکان به خصوصی در گذشته، خودم را می‌بینم که چیز دیگری می‌گوید، کار دیگری می‌کند و واکنش دیگری دارد. 
بخش دیگری هم از این گذشته کودکی‌ست. برگشته‌ام به کودکی‌ام و مدام تلاش می‌کنم خیلی به زور و کاملن مکانیکی خاطرات کودکی‌ام را به یاد بیاورم. همیشه حسادت کرده‌ام به آن‌ها که خاطرات کودکی‌شان را خیلی واضح به یاد دارند. با یادآوری کودکی، خودم را رها می‌بینم از این‌جا، از حال، تو بگو انگار که دیگر خیلی مسائل جدی بودن‌شان را از دست می‌دهند. حتا برای مدتی خیلی کوتاه. دارم بازسازی می‌کنم و راستش فکر می‌کردم برای طرح یک رمان، خوب است به گذشته برگردم، به خیلی گذشته اما دیدم حافظه‌ام خیلی وقت است همه‌ی سوزاندنی‌ها را سوزانده و سوخت دیگری ندارد برای یادآوری. دور که می‌شوی، در غربت، حافظه‌ات یک جاهایی نم می‌کشد و بی ابزار، بی مکان‌ها و بوها و رنگ‌ها و آدم‌ها نمی‌شود کاری کرد دوباره گُر بگیرد.


1:4سه شنبه بیست و پنجم فروردین ۱۳۹۴لیلی

یک وقتی ناچاری و ناتوانی در کمک گرفتن و از گرداب بیرون آمدن است که آدم را آزار می‌دهد. یک وقتی اما خیلی بیش‌تر از آن، ناچاری و ناتوانی‌ای‌ست که برای کمک دادن به دیگری، آدم را آزار می‌دهد. همین که می‌بینی هیچ کاری برای کمک کردن به کسی که دوست داری، نمی‌توانی بکنی، همین که می‌بینی نمی‌شود حتا به‌اش امید بدهی و وجودت با نبودت دیگر هیچ فرقی ندارد، آزاردهنده است. خیلی آزاردهنده است. 

با تمام وجودم، تا آن‌جا که می‌شود با نادیده گرفتن خودم و نیازهام، دوست دارم این روزها بگذرد و معجزه‌ای چیزی پیش بیاید، حتا کوچک، حتا خیلی کوچک. 


2:14شنبه بیست و دوم فروردین ۱۳۹۴لیلی

سکوت، آفت رابطه است. سکوت اگر حاکم بشود، همه چیز می‌تواند از دست برود. همیشه دوست داشتم حرف بزنم، یا ازم خواسته بشود که حرف بزنم، دوست داشتم بشنوم و بخواهم که بشنوم. حالا اما سکوت همان‌قدر سنگین شده که کمردرد من. یک طور بدی توی کوفتگی رفته جسم و جانِ رابطه. هوای تازه می‌خواهد و تکانی دوباره. نمی‌دانم اما وقتی دو طرف سکوت اختیار کرده باشند، وقتی بحران این همه پیشی گرفته از همه، چه‌طور می‌شود رابطه را نجات داد. چه‌طور می‌شود دوباره به روزهایی برش گرداند که رویا و خیال‌پردازی و امید پررنگ و همیشگی به نظر می‌رسید. چه‌طور می‌شود...


20:14چهارشنبه نوزدهم فروردین ۱۳۹۴لیلی

Hatred would have been easier. With hatred, I would have known what to do. Hatred is clear, metallic, one-handed, unwavering; unlike love

Cat's eye - Margaret Atwood


23:48جمعه چهاردهم فروردین ۱۳۹۴لیلی

خوش‌حالم از این اتفاقات تازه، هر چند که زمان‌بر باشد اجرای این بیانیه، هر چند تازه برمی‌گردیم به بیش از هشت سال پیش، پیش از ریختن آواری که ا.ن باعث‌اش شد. اما حالا که اتفاق افتاده، حالا که سرانجام قدم‌هایی که برداشته شده، نتیجه‌ای داده، گمانم باید خوش‌حال بود. یک چیزی مثل نور، مثل امید به دل آدم می‌تابد. دل ما هم که عادت ندارد به نور و امید، همه چیز جهان حالا انگار طور دیگری‌ست. 


21:6جمعه هفتم فروردین ۱۳۹۴لیلی

چند‌تکه می‌شود آدم بعد از تجربه‌ی غربت. تکه‌‌ای که مال وطن است و تکه‌هایی که بعد از مهاجرت، می‌سپارد به هر شهری که در آن روزگار گذرانده. غریب است که این تکه‌ها چه‌طور با هر شهری خو می‌گیرند، تلاش می‌کنند تا بسازند، آرام بگیرند و یکی شوند. آدم بعد از مهاجرت انگار قرار ندارد دیگر. همه چیز موقتی‌ست، خانه و کاشانه‌اش، شهرش، دوستان‌اش، روابط‌اش، دغدغه‌هاش و خواسته‌هاش، حتا رختِ تن‌اش که معلوم نیست در شهر بعدی، چه‌جور آب و هوایی در انتظارش باشد.
از طرفی هم همه چیز پر از تناقض است، لحظاتی هست در زندگی مهاجر که به خود می‌گوید:«من دیگر مال این‌جا هستم.» و لحظاتی هم هست که می‌گوید:«باید برگردم. این‌جا سرزمین من نیست.» مثل بهار همین شهر می‌ماند که برف می‌بارد در نوروز، تو بگو زمستانِ در بهار، بهارِ در زمستان. مهاجر با طبیعت خو می‌گیرد، جان‌اش انگار مثل همین طبیعت، روزی چند بار سرد و گرم می‌شود. میان این همه انبساط و انقباض چندباره، ترک‌هاست که به جا می‌ماند و پوستی که شبیه پوست کرگدن می‌شود، ضخیم، تیره و نفوذناپزیر.


0:2جمعه هفتم فروردین ۱۳۹۴لیلی

آیدا را که این هفته دیدم، بیش‌تر از کار جهان متعجب ماندم که چه‌طور دوستی را که نشد سال قبل در ایران ببینم، امسال توی شیکاگو می‌بینم. خوب بود و خوش گذشت. خوش‌حال بودم که با کسی حرف می‌زنم از نزدیک بعد از مدت‌ها که از داستان و نوشتن می‌گوید. از طرفی خوش‌حال‌تر شدم که دورم از فضاهایی که تا حد زیادی می‌توانند مخرب باشند. هر چند، ایران هم که بودم، دوستان خوبی داشتم و تا جایی که می‌شد از آن فضاهای دوست‌نداشتنی فاصله می‌گرفتم. 

دیشب با هم رفتیم دیدن ایشی‌گورو! خیلی خوب بود، هم حرف‌هاش، هم شوخ‌طبعی خوبی که داشت، و هم آن الهام‌بخشی ماجرا که وقتی کسی مثل ایشی‌گورو را می‌بینی، همه‌ی وجودت را پر می‌کند. 

سال تازه، خوب شروع شده، پر از هیجان و اتفاق‌ها و آدم‌های تازه. سعی می‌کنم جنبه‌های ناراحت‌کننده‌ی سال تازه را که پس‌مانده از سال گذشته‌ است، تا مدت کمی لااقل نادیده بگیرم. 

پ.ن: «غول مدفون» آخرین رمان ایشی‌گوروست که به خاطرش، توری در آمریکا گذاشته.